Bronz ten, çoÄŸu insan tarafından saÄŸlıklı görünümle özdeÅŸleÅŸtirilir. Özellikle birçok kadına göre ten, ne kadar bronzsa o kadar saÄŸlıklı ve güzel görünüldüÄŸü düÅŸünülür. Ancak uzmanlar tam aksini söylüyor.
Deri Hastalıkları Uzmanlarına göre bronzluÄŸun anlamı “güzellik” deÄŸil, “deri hasarı”. Anadolu SaÄŸlık Merkezi’nden Deri Hastalıkları Uzmanı Dr.Sadiye KuÅŸ, “YaÅŸam boyu 5 defadan fazla güneÅŸ yanığı geçirmek, deri kanseri geliÅŸtirme riskini 2 kat artırıyor” diyor.
Deriye doÄŸal rengini veren koyu pigmente “melanin” adı verilir. Melanin, “melanosit” adı verilen pigment hücreleri tarafından üretilir. Derimiz güneÅŸe maruz kaldıktan sonra, melanositler daha fazla ultraviyole ışını absorbe edebilmek için, daha fazla melanin üretmeye baÅŸlar. Böylece cilt rengi koyulaşır. Gerçekte bronzlaÅŸma derinin çoktan güneÅŸ hasarı gördüÄŸünün ve kendini bundan korumaya çalıştığının bir iÅŸaretidir. Ne yazık ki bronz görünüm, pek çok kiÅŸi tarafından saÄŸlık göstergesi olarak algılanmasına raÄŸmen, saÄŸlıklı bronzlaÅŸma diye bir kavram bulunmamaktadır.
GüneÅŸ yanığından sakınmalı!
YaÅŸam boyu 5 defadan fazla güneÅŸ yanığı geçirmek deri kanseri geliÅŸtirme riskini 2 kat arttırmaktadır. Melanom adı verilen en tehlikeli deri kanseri tipinin, ağır güneÅŸ yanığı öyküsü gibi, kısa süreli yoÄŸun güneÅŸe maruz kalma sonucu ortaya çıktığı unutulmamalıdır.
Neden güneÅŸ konusunda dikkatli olmalıyız?
BilindiÄŸi gibi güneÅŸin kısa ve uzun vadeli pek çok olumsuz etkisi bulunmaktadır. Kısa vadeli etkiler arasında güneÅŸ yanıkları, bronzlaÅŸma ve çiller sayılabilir. Uzun vadeli etkiler arasında kırışıklık ve lekeler gibi foto yaÅŸlanma belirtileri ve deri kanseridir. Her beÅŸ deri kanseri olgusundan dördünde neden, güneÅŸin ultraviyole ışınlarıdır.
GüneÅŸ koruyucular nasıl etki gösterir?
GüneÅŸ koruyucular ikiye ayrılır :
1)Ultraviyole ışınlarını sünger benzeri absorbe eden organik/kimyasal filtreler.
2)Bu ışınları ayna gibi yansıtan inorganik/fiziksel filtreler.
GüneÅŸten koruma faktörü (SPF), UVB nin yol açtığı kızarıklığa karşı koruma miktarını, böylece güneÅŸ koruycuların etkinliÄŸini gösteren bir ölçü birimidir.
GüneÅŸ koruyucu bir ürün alırken içeriÄŸinde nelerin olmasına dikkat etmeliyiz?
En az 15 koruma faktörlü ürünler tercih edilmelidir. Ancak SPF’nin sadece UVB ışınlarına karşı koruma için bir ölçü olduÄŸu unutulmamalı. Kullanacağınız güneÅŸ koruyucusunun deri yaÅŸlanmasında, güneÅŸ yanıklarında ve kanser oluÅŸumunda etkili olan UVA ışınlarına karşı da etkili olabilmesi için geniÅŸ spektrumlu bir ürün olması da önemlidir.
GüneÅŸ koruyucu bir ürün alırken aÅŸağıdaki maddelerden birkaçını içermesine dikkat edilmelidir:
UVB’ye karşı koruyan : Padimate O (Octyldimethyl PABA), Homosalate, Octisalate (Octyl salicylate), Octinoxate (Octyl methoxycinnamate or OCM)
UVA’ya karşı koruyan :
Avobenzone (Parsol 1789), Zinc Oxide, Ecamsule (Mexoryl)
UVA ve UVBye karşı koruyan :
Octocrylene, Titanium Dioxide, Zinc Oxide , tinosorb
Hangi deri tipine hangi güneÅŸ koruyucular önerilmektedir?
Dermatologlar deri tiplerini genellikle fototip 1’den (kolay yanan ancak bronzlaÅŸamayan) fototip 6’ya (kolay yanmayan koyu siyah ten) kadar 6 kategoriye ayırırlar. Daha koyu ten rengine sahip kiÅŸiler, açık tenlilere göre daha fazla doÄŸal güneÅŸten korunma kapasitesine sahiptir. Tip 2 genellikle kolay yanar ancak minimum bronzlaşır. Deri tipi 1 ve 2 olan kiÅŸiler mutlaka tüm güneÅŸten korunma yöntemlerine ek olarak en az 30 faktörlü bir güneÅŸ koruyucu kullanmalıdır. Tip 3, bronzlaÅŸabilmekte ve bazen güneÅŸ yanığı olabilmektedir. Akdenizli deri tipine sahip olan kiÅŸiler (Tip 4) kolay bronzlaÅŸabilmekte ve nadiren güneÅŸ yanığı olmaktadır. Deri tipi 3 ve 4 için en az 15 koruma faktörlü bir ürün gerekmektedir. Deri tipi 5 ve 6 olan kiÅŸilerin ise yoÄŸun ve uzun süre güneÅŸe maruz kalacakları durumlarda güneÅŸ koruyucu kullanmaları önerilir.
GüneÅŸ koruyucular nasıl kullanılmalıdır?
Birçok etken, güneÅŸ koruyucuların etkinliÄŸini etkiler. Bunlardan biri de kullanılan miktardır. Yapılan çalışmalarda güneÅŸ koruyucu kullananların bu ürünleri gerekenden daha az miktarda uyguladığı saptanmıştır. Ayrıca sırt, boynun iki yanı, ÅŸakaklar ve kulaklar sıklıkla güneÅŸ koruyucunun atlandığı bölgeler.
GüneÅŸ koruyucular, deri yüzeyine santimetrekareye 2 mg gelecek ÅŸekilde uygulanmalıdır. Daha az kullanıldığı takdirde koruma oranı düÅŸmektedir. Bunun için de uygulaması için pratik bir yöntem önerilmektedir: Yüz, boyun ve tek kol için her bir alana en az yarım tatlı kaşığı; gövde, ön yüz, arka yüz, tek bacak için en az birer tatlı kaşığı.
GüneÅŸ koruyucular, güneÅŸe çıkmadan 15-30 dakika önce sürülmeli dışarı çıkmadan hemen önce tekrarlanmalıdır. Bu uygulama, hem atlanan alan yüzeyini minimuma indirmeyi, hem de optimum güneÅŸ koruyucu miktarının kullanılmasını saÄŸlar.
GüneÅŸ koruyucular 2-3 saatte bir, özellikle yüzme, terleme ya da havlu ile kurulanma sonrası tekrarlanmalıdır.
GüneÅŸten korunma ile ilgili ne tür önlemler alabiliriz?
Özellikle 10.00-14.00 arası gölgede bulunulmalı. Ancak güneÅŸin yüzeylerden yansıyarak gölgede bile bizlere ulaÅŸacağı unutulmamalı.
Sadece plajda deÄŸil, yapılacak her türlü açık hava aktivitesinde (bahçe ile uÄŸraÅŸma, açık hava sporları yapma ya da izleme, alışveriÅŸ) güneÅŸe maruz kalınacağı unutulmamalı.
Kıyafetler, ÅŸapka ve gözlükle korunmaya özen gösterilmeli. Kol ve bacakları örtecek sık dokunmuÅŸ kumaÅŸlardan üretilen koyu (lacivert, siyah) ya da parlak renkli (turuncu, kırmızı) giysiler tercih edilmeli. Giysi ışık geçiriyorsa UV ışınlarının deriye ulaÅŸacağı unutulmamalıdır.
Su, giysilerin ışık geçirgenliÄŸini arttırır. Bu nedenle ıslak giysilerin yeterli derecede korumayacağını unutmayın. Kulakları enseyi ve yüzü koruyacak geniÅŸ kenarlı ÅŸapkalar tercih edin.
En az 15 koruma faktörlü bir ürün her gün düzenli olarak kullanılmalı. Deri tipi 1 ve 2 olan kiÅŸilerde bu en az 30 olmalıdır.
GüneÅŸ koruyucu sürerken özellikle dudak, kulak, göz çevresi, boyun, el ve ayak sırtı unutulmamalıdır.
Çocuklar için alınması gereken farklı bir önlem var mı?
Altı aydan ufak bebekler doÄŸrudan güneÅŸ ışığına maruz bırakılmamalıdır.
Bu nedenle dışarı çıkarken kol ve bacaklarını örtecek ÅŸekilde giydirilmeli ve mutlaka geniÅŸ kenarlı bir ÅŸapka giydirilmelidir.
GüneÅŸ koruyucu ürünler, bebeklerde, 6 aydan sonra kullanılmaya baÅŸlanabilir.
GüneÅŸ ışınları için daha geçirgen bir ortam saÄŸladığından, asla dışarıya çıkmadan önce bebeyağı uygulamayınız.
ÇocuÄŸunuzun pusetinin yeterli derecede güneÅŸten koruyacak aksesuara sahip olduÄŸundan emin olunuz.
Açık havadan faydalanılacak saatleri, akÅŸam üzeri ve sabah erken gibi güneÅŸin dik gelmediÄŸi zamanlara ayarlayın.
Çocukluk çağında tek bir ağır güneÅŸ yanığının, yaÅŸam boyu deri kanseri geliÅŸtirme riskini arttırdığını unutmayın.
ÇocuÄŸunuzun sizi örnek aldığını unutmayın. Siz kendinizi güneÅŸten korumaya özen gösterirseniz, çocuÄŸunuz da güneÅŸten korunma alışkanlığını kolaylıkla benimseyecektir.
GüneÅŸ ışınlarından kaçınmanın, yeterli D vitamini sentezini engelleyeceÄŸi yönündeki eleÅŸtirilere katılıyor musunuz?
GüneÅŸ ışınlarının vücutta D vitamini üretimini saÄŸladığı biliniyor. KiÅŸiler yeterli D vitaminini, güvenli bir ÅŸekilde, gıdalar ve vitamin desteÄŸiyle, az miktarda güneÅŸ ışınına maruz kalarak (haftada 3 gün, 10 dakika), deri kanseri riskini artırmadan da saÄŸlayabilir.
D vitamini hangi gıdalardan sağlanabilir?
D vitamini ile güçlendirilmiÅŸ süt, portakal suyu, yumurta ve somon gibi yaÄŸlı balıklar uygun olacaktır.
NTV
